Nowelizacja Prawa budowlanego – najważniejsze zmiany

W dniu 7 stycznia 2026 r. weszła w życie zasadnicza część nowelizacji Prawa budowlanego wprowadzonej ustawą z 4 grudnia 2025 r. o zmianie ustawy – Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. 2025 poz. 1847). Modyfikacje przepisów, na które zdecydował się ustawodawca, mają na celu przede wszystkim dalsze uproszczenie procedur inwestycyjno-budowlanych. Nie oznacza to jednak, że nowelizacja nie nakłada na inwestorów nowych obowiązków, na które również warto zwrócić uwagę.

Od 7 stycznia 2026 r. część obiektów, które dotychczas wymagały uzyskania pozwolenia na budowę, może być realizowana na zgłoszenie, pod warunkiem spełnienia określonych parametrów. Mowa m.in. o:

1. wolno stojących, nie więcej niż dwukondygnacyjnych budynkach użyteczności publicznej o powierzchni użytkowej nie większej niż 200 m², których obszar oddziaływania mieści się w całości na działce lub działkach, na których zostały zaprojektowane,
2. wolno stojących przydomowych budowlach ochronnych o powierzchni użytkowej do 35 m² przeznaczonych do ochrony użytkowników budynku mieszkalnego jednorodzinnego wraz z instalacjami i przyłączami niezbędnymi do ich użytkowania, których obszar oddziaływania mieści się w całości na działce lub działkach, na których zostały zaprojektowane,
3. wolno stojących kontenerach telekomunikacyjnych o powierzchni zabudowy do 35 m² wraz z instalacjami i przyłączami elektroenergetycznymi i telekomunikacyjnymi oraz związanymi z nimi sieciami.

Również od 7 stycznia 2026 r. zastosowanie znajdzie nowy, istotny dla inwestorów art. 10b Prawa budowlanego, zgodnie z którym odwołanie od decyzji lub zażalenie na postanowienie wydane na podstawie tej ustawy zawierać powinno: zarzuty odnoszące się do decyzji lub postanowienia, zakres żądania będącego przedmiotem odwołania lub zażalenia oraz dowody uzasadniające to żądanie. Jeśli odwołanie od decyzji lub zażalenie na postanowienie nie będzie spełniać wymogów, o których mowa w zdaniu poprzednim, organ wezwie wnoszącego do uzupełnienia braków w wyznaczonym terminie.

Nowelizacją z 4 grudnia 2025 r. wprowadzono do ustawy Prawo budowlane również liczne definicje, w tym definicje budynku mieszkalnego, budynku mieszkalnego wielorodzinnego, budynku gospodarczego, budynku użyteczności publicznej czy budynku zamieszkania zbiorowego. Zmiany dotyczące definicji wejdą w życie co do zasady z dniem 20 września 2026 roku.

Inne istotne zmiany wprowadzone nowelizacją to m.in.: wydłużenie możliwości prowadzenia dziennika budowy w postaci papierowej do 31 grudnia 2031 roku czy nowy obowiązek złożenia przez inwestora (w przypadku budowy obiektu budowlanego, o którym mowa w art. 93–95 ustawy z dnia 5 grudnia 2024 r. o ochronie ludności i obronie cywilnej) oświadczenia o obowiązku wykonania budowli ochronnej o określonej kategorii odporności i pojemności lub wykonania obiektu budowlanego w sposób umożliwiający zorganizowanie w nim miejsca doraźnego schronienia o określonej pojemności albo o braku takiego obowiązku. Oświadczenie, o którym mowa w zdaniu poprzednim, stanowi aktualnie załącznik do wniosku o pozwolenie na budowę i jest składane pod rygorem odpowiedzialności karnej.

Nowością jest również mechanizm tzw. żółtej kartki w przypadku stwierdzenia, że roboty budowlane są prowadzone w sposób istotnie odbiegający od pozwolenia na budowę czy projektu. Organ nadzoru budowlanego będzie mógł w takiej sytuacji najpierw pouczyć inwestora o konieczności doprowadzenia robót budowlanych do stanu zgodnego z ustaleniami i warunkami określonymi w decyzji o pozwoleniu na budowę, projekcie zagospodarowania działki lub terenu, projekcie architektoniczno-budowlanym lub w przepisach.

Na uwagę zasługują również przepisy przejściowe. Ustawa zmieniająca zakłada, że do zamierzeń, w odniesieniu do których przed wejściem w życie nowelizacji złożono i nie rozpoznano wniosku o pozwolenie na budowę (albo wniosku o wydanie odrębnej decyzji o zatwierdzeniu projektu zagospodarowania działki/terenu oraz projektu architektoniczno-budowlanego) albo dokonano zgłoszenia, wobec którego nie wniesiono sprzeciwu (lub nie upłynął termin na sprzeciw), stosuje się już przepisy Prawa budowlanego w brzmieniu nadanym ustawą nowelizującą.

W przypadku zainteresowania tematem przedstawionym w artykule, prosimy o kontakt na: kancelaria@cddlegal.pl.

Autor: Kaja Stelmaszewska